Dự án cộng đồng
Cùng xây thành phố, cùng gỡ những bài toán chung của xã hội
Kẹt xe mỗi chiều tan tầm, bữa ăn không biết sạch hay bẩn: đó là nỗi lo của hàng triệu người, và không một đơn vị nào gỡ được một mình. Kỷ Nguyên Mới nghiên cứu lời giải AI cho những bài toán ấy và mời chuyên gia, doanh nghiệp, cơ quan quản lý, nhà đầu tư và người dân cùng xây dựng, cùng thử nghiệm, cùng đưa vào cuộc sống.
Các dự án
01 · Giao thông đô thị · TP.HCM
Điều phối giao thông thông minh
Đường không thiếu. Cái thiếu là bộ não điều phối.
-
13,3 triệu
phương tiện, trong đó hơn 1,5 triệu ô tô
CSGT Công an TP.HCM, 10/2026
-
12,8%
đất xây dựng đô thị dành cho giao thông; chỉ tiêu 2026–2030 là 16–26%
Sở Xây dựng · NQ 489/NQ-HĐND
-
+24%
mức ùn tắc tăng chỉ trong một năm
Sở Xây dựng TP.HCM, 12/2025
-
~6 tỷ USD
thiệt hại do kẹt xe mỗi năm
Sở GTVT và Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, 2022
Xe tăng nhanh hơn tốc độ mở đường, và khoảng cách ấy không thể lấp bằng bê tông.
Phá vỡ một lối nghĩ
«Mở đường to ra là hết kẹt xe.»
Kinh nghiệm thế giới cho thấy điều ngược lại. Nghiên cứu của Duranton và Turner trên tạp chí American Economic Review (2011) chỉ ra: đường mở thêm bao nhiêu, lượng xe chạy tăng lên tương ứng bấy nhiêu. Bang Texas chi hơn 2,8 tỷ USD mở rộng đường cao tốc Katy ở Houston lên 23 làn xe; ba năm sau, chuyến đi buổi sáng dài thêm 30%, buổi chiều dài thêm 55%.
Giao thông giống một cỗ máy tính. Mặt đường là phần cứng, cách điều phối dòng xe là phần mềm.
Phần cứng to khoẻ mà phần mềm lỗi thì máy vẫn treo.
1.070 chốt đèn tín hiệu ở TP.HCM, đầu năm 2025
Ở Hà Nội, sau một tháng nối camera AI với hệ thống đèn, thời gian đi trên các tuyến thí điểm giảm 20–36,8%, không thêm mét đường nào.
Năm hướng nghiên cứu
Viết lại phần mềm cho đường phố
-
Đèn tín hiệu nhiều pha, chạy theo khung giờ
Cao điểm sáng, giờ trưa, tan tầm và ban đêm có chương trình đèn riêng. Các ngã tư liền nhau nối thành làn sóng xanh để dòng xe đi một mạch thay vì dừng ở từng giao lộ.
-
Nối đèn về trung tâm qua internet vệ tinh
Tủ điều khiển ở mỗi ngã tư có thêm đường kết nối vệ tinh về trung tâm điều hành: lắp được ngay ở nơi chưa kéo cáp và giữ liên lạc khi đường cáp gặp sự cố. Internet vệ tinh quỹ đạo thấp đã được cấp phép thí điểm tại Việt Nam.
-
Phân luồng thông minh, biển báo theo luồng
Khi một trục đường bắt đầu nghẽn, hệ thống tính sẵn hướng đi vòng và đưa lên biển chỉ dẫn điện tử từ cách đó vài giao lộ, để xe rẽ sớm trước khi vào điểm kẹt.
-
Cảm biến đo mật độ theo từng thời điểm
Camera AI và cảm biến đếm lưu lượng, đo chiều dài hàng xe chờ, phân biệt xe máy, ô tô, xe buýt. Dữ liệu cập nhật liên tục cho từng ngã tư, từng khung giờ trong ngày.
-
Biển báo điện tử và hệ điều hành AI
Biển cấm, biển phân làn, biển một chiều, hai chiều chuyển đổi bằng điện tử theo giờ, như làn đảo chiều trên đường Cộng Hòa vận hành từ 5/2026. Hệ điều hành AI gom mọi tín hiệu về một bản đồ sống của thành phố và đề xuất phương án điều phối; người điều hành xem và quyết định.
Lộ trình
-
Nghiên cứu dữ liệu
Gom dữ liệu lưu lượng, chọn một hành lang kẹt điển hình.
-
Mô phỏng
Dựng bản sao số của hành lang, thử từng phương án điều phối trên máy trước khi chạm vào đường thật.
-
Thí điểm
Vận hành trên một hành lang thật, đo thời gian đi, số lần dừng, chiều dài hàng xe trước và sau.
-
Nhân rộng
Mở rộng ra toàn thành phố và các đô thị lớn khác.
Cần ai cùng tham gia
- Kỹ sư giao thông
- Chuyên gia dữ liệu và AI
- Nhà sản xuất đèn tín hiệu, cảm biến
- Doanh nghiệp viễn thông, vệ tinh
- Cơ quan quản lý giao thông đô thị
- Người dân góp dữ liệu điểm kẹt
Nguồn số liệu
VOV 29/10/2026 (Phòng CSGT Công an TP.HCM) · Đại biểu Nhân dân (Sở Xây dựng TP.HCM) · Nghị quyết 489/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 · Znews 10/12/2025 (Sở Xây dựng TP.HCM) · Đại Đoàn Kết 17/07/2022 · Duranton & Turner, American Economic Review 101(6), 2011 · City Observatory 16/12/2015 (dữ liệu Houston TranStar) · Pháp Luật TP.HCM 10/01/2025 · Báo Đầu tư 13/01/2026 (Công an Hà Nội) · Quyết định 659/QĐ-TTg (VnEconomy 26/03/2025) · Tuổi Trẻ 15/05/2026
02 · An toàn thực phẩm
Máy soi thực phẩm cầm tay
Phát hiện thực phẩm đáng ngờ ngay tại chợ, trong vài phút.
-
~134 vụ
ngộ độc thực phẩm mỗi năm, gần 3.800 người mắc, 24 người tử vong
Bộ Y tế, trung bình 2011–2025
-
~32.000
ca nhập viện mỗi năm vì bệnh truyền qua thực phẩm, nhiều hơn hẳn số được báo cáo
Ngân hàng Thế giới, ước tính
-
573
nhãn sữa bột giả trong một đường dây, bán cả cho người bệnh và trẻ sinh non
Bộ Công an, 4/2025
-
7–10 ngày
chờ kết quả phòng thí nghiệm cho một mẫu nghi ngờ
Bộ Y tế, 7/2026
Khoảng trống một tuần
Kết quả về sau một tuần. Thực phẩm tươi đã bán hết từ lâu.
Bộ test nhanh đang dùng chỉ nhận ra một số chất như hàn the, formol, phẩm màu. Mẫu nghi ngờ phải gửi phòng thí nghiệm và chờ 7–10 ngày; đến lúc có kết quả, rau, thịt, cá tươi đã nằm trên mâm cơm. Trong khi đó gian lận ngày càng tinh vi: hơn 4.100 con heo bị tạm giữ vì nuôi bằng chất cấm tại Đồng Nai (2026), khoảng 2.900 tấn giá đỗ ngâm chất kích thích tăng trưởng bán ra trong một năm (Đắk Lắk, 2024).
Ý tưởng
Mỗi chất có một dấu vân tay ánh sáng riêng. Máy quét quang phổ cỡ lòng bàn tay chiếu ánh sáng vào miếng thịt, con cá, gói sữa và ghi lại phổ phản xạ. AI đối chiếu phổ đó với thư viện phổ của thực phẩm Việt Nam và trả kết quả lên điện thoại trong vài phút, không cắt mẫu, không dùng hoá chất.
-
Đạt
-
Nghi ngờ
cần kiểm thêm
-
Không đạt
Đã được thử: máy quang phổ cầm tay đo độ tươi của cá hồi, cá ngừ, thịt bò với độ chính xác 85–92% (tạp chí Sensors, 2020) và nhận ra cá bị xử lý hoá chất để trông tươi (tạp chí Foods, 2024). Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) dùng máy quang phổ cầm tay để soi hàng nhập qua bưu điện quốc tế; Liên minh châu Âu tài trợ dự án PhasmaFOOD phát triển máy soi thực phẩm nối với điện thoại.
Ba nhóm người dùng
-
Người dân
Kiểm nhanh thịt, cá, rau, sữa ngay tại chợ, siêu thị trước khi mua.
-
Doanh nghiệp
Bếp ăn tập thể, trường học, nhà hàng, siêu thị kiểm từng lô hàng đầu vào và lưu lịch sử theo từng nhà cung cấp.
-
Cơ quan chức năng
Sàng lọc rộng tại chợ đầu mối, lò mổ, cửa khẩu; chỉ mẫu nghi ngờ mới gửi phòng thí nghiệm. Kết quả đổ về một cơ sở dữ liệu chung để cảnh báo sớm, đúng hướng Kết luận 114-KL/TW của Bộ Chính trị (11/2026).
Nói rõ giới hạn
Máy soi là lớp sàng lọc rộng và nhanh; kết luận vi phạm và xử phạt vẫn thuộc về phòng thí nghiệm. Máy làm tốt với độ tươi, hàng giả, hàng pha trộn và hoá chất xử lý ở nồng độ cao. Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở mức rất thấp và vi khuẩn gây bệnh vẫn cần phòng thí nghiệm. Việc của dự án là xác định rõ máy làm được gì với từng loại thực phẩm Việt Nam, và nói đúng điều đó.
Lộ trình
-
Thư viện phổ
Thu mẫu thực phẩm Việt Nam kèm kết quả phòng thí nghiệm đối chứng.
-
Mô hình AI theo nhóm thực phẩm
Thịt, cá, rau, sữa, gia vị: mỗi nhóm một mô hình riêng.
-
Thí điểm
Bếp ăn tập thể, siêu thị, chợ đầu mối; so kết quả máy soi với phòng thí nghiệm.
-
Nhân rộng
Đưa máy và dữ liệu cảnh báo đến người dân, doanh nghiệp, cơ quan chức năng trên toàn quốc.
Cần ai cùng tham gia
- Nhà khoa học hoá phân tích, công nghệ thực phẩm
- Phòng thí nghiệm đối chứng
- Nhà sản xuất thiết bị quang phổ
- Bếp ăn tập thể, siêu thị, chợ thử nghiệm
- Cơ quan quản lý an toàn thực phẩm
- Nhà đầu tư
Nguồn số liệu
Bộ Y tế, Báo cáo 1244/BC-BYT ngày 06/7/2026 · World Bank, Food safety risk management in Vietnam, 2017 · Tuổi Trẻ 12/4/2025 (Bộ Công an) · Tuổi Trẻ 05/8/2026 · VTC News 31/12/2024 · Sensors 2020, DOI 10.3390/s20154299 · Foods 2024, DOI 10.3390/foods13213443 · Spectroscopy Online 12/10/2023 · CORDIS, dự án 732541 · VietnamPlus 09/11/2026
Tham gia
Mỗi người một phần việc
Một thành phố tốt hơn không đến từ một đơn vị. Nó đến từ tri thức của chuyên gia, nguồn lực của doanh nghiệp, sự cho phép của cơ quan quản lý và dữ liệu từ chính đời sống người dân.
-
Chuyên gia, nhà khoa học
Góp tri thức chuyên ngành, phản biện phương án, cùng thiết kế thử nghiệm.
-
Doanh nghiệp
Góp thiết bị, công nghệ, địa điểm thử nghiệm và cùng đưa sản phẩm ra thị trường.
-
Cơ quan quản lý
Đặt bài toán, chia sẻ dữ liệu, mở đường cho thí điểm.
-
Nhà đầu tư, nhà tài trợ
Đồng hành tài chính từ nghiên cứu đến khi nhân rộng.
-
Người dân
Góp dữ liệu từ đời sống, dùng thử và góp ý cho từng phiên bản.