Kiến thức nền cho người khởi nghiệp
1. Bắt đầu từ một vấn đề có thật
Một ý tưởng hay chưa phải là một doanh nghiệp. Doanh nghiệp bắt đầu khi có một nhóm người đang gặp một vấn đề đủ khó chịu để sẵn lòng trả tiền cho cách giải quyết.
Trước khi làm sản phẩm, hãy gặp và trò chuyện với những người bạn nghĩ sẽ là khách hàng. Hỏi họ gặp vấn đề đó bao lâu một lần, hôm nay đang tự xoay xở thế nào, tốn bao nhiêu tiền và thời gian, và vì sao cách đang dùng chưa ổn.
2. Bán thử trước khi làm lớn
Sản phẩm đầu tiên chỉ cần đủ để một khách thật dùng và trả tiền: một trang đặt hàng, một mẻ hàng nhỏ, một buổi học thử. Giới khởi nghiệp gọi đó là sản phẩm khả dụng tối thiểu. Mục tiêu là học từ khách thật, chưa phải làm cho đẹp.
Ghi lại mọi con số của lần bán thử: bao nhiêu người hỏi, bao nhiêu người mua, bao nhiêu người quay lại. Khi ngồi trước chuyên gia thẩm định hay nhà đầu tư, những con số này nặng ký hơn mọi bản kế hoạch.
3. Tiền vào từ đâu, tiền ra chỗ nào
Có nhiều cách thu tiền: bán từng món, thu phí theo tháng, nhận hoa hồng trên mỗi giao dịch, bán dịch vụ theo giờ. Thu phí theo tháng cho dòng tiền đều nhưng lớn chậm; bán từng món thì phải có khách mới liên tục.
Ba con số người sáng lập cần thuộc: giá bán, chi phí làm ra một sản phẩm, và chi phí để có một khách hàng mới. Nhiều công ty đóng cửa ngay lúc đang bán chạy vì hết tiền mặt: hàng đã giao mà tiền chưa về. Hãy theo dõi dòng tiền mỗi tuần từ ngày đầu.
4. Các vòng gọi vốn
Phần lớn doanh nghiệp khởi nghiệp bắt đầu bằng tiền của chính người sáng lập, gia đình và bạn bè. Tiếp theo là nhà đầu tư thiên thần: những cá nhân bỏ tiền riêng vào công ty từ rất sớm, thường kèm lời khuyên và các mối quan hệ.
Khi đã có sản phẩm và khách hàng, công ty có thể gọi vòng hạt giống, rồi vòng A, vòng B. Mỗi vòng, nhà đầu tư nhận một phần cổ phần nên phần của người sáng lập nhỏ lại, gọi là pha loãng; đổi lại công ty có tiền để lớn nhanh hơn.
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần gọi vốn. Một công ty có lãi đều và tự lớn bằng tiền mình làm ra vẫn là một doanh nghiệp tốt.
5. Quỹ đầu tư mạo hiểm nhìn vào đâu
Quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) thường xem bốn điều. Đội ngũ: vì sao chính các bạn làm được việc này. Thị trường: đủ lớn để công ty lớn gấp nhiều lần. Sức kéo: số khách, doanh thu và tốc độ tăng qua từng tháng. Lợi thế: điều gì khiến đối thủ khó sao chép.
Câu chuyện gọi vốn phải nói được trong hai phút: vấn đề, giải pháp, khách hàng, tiền vào từ đâu, cần bao nhiêu vốn và dùng vào việc gì.
6. Một người, cả một công ty
Trước đây, mở công ty là phải thuê ngay người làm marketing, bán hàng, chăm sóc khách, kế toán. Với AI, người sáng lập giao được những việc lặp đi lặp lại cho máy: đăng bài, trả lời tin nhắn, ghi đơn, làm sổ sách. Đó là ý tưởng của OPC, công ty một người (One Person Company).
Người sáng lập giữ những việc máy không làm thay: hiểu khách hàng, làm sản phẩm tốt và ra quyết định. Bớt chi phí nhân sự ở giai đoạn đầu giúp công ty sống đủ lâu để tìm ra cách bán hàng hiệu quả.
7. Những lỗi hay gặp
Làm sản phẩm rất lâu rồi mới hỏi khách có cần không. Làm nhiều thứ cùng lúc thay vì làm thật tốt một việc. Chia cổ phần giữa các nhà sáng lập bằng lời nói, không giấy tờ, không điều kiện gắn bó. Tiêu hết tiền trước khi có doanh thu đầu tiên. Để thủ tục pháp lý và thuế tới lúc bị nhắc mới lo.